Białoruś

Białoruś, Republika Białorusi, Biełaruś, Republika Biełaruś, państwo we wschodniej Europie, bez dostępu do morza. Na północy graniczy z Litwą (502 km) i Łotwą (141 km), na wschodzie z Rosją (959 km), na południu z Ukrainą (981 km) oraz na zachodzie z Polską (605 km). Powierzchnia 207,6 tys. km2. 10,3 mln mieszkańców (2000). Średnia gęstość zaludnienia: 49 osób/km2. Najgęściej zaludniona jest środkowa część kraju (60 osób/km2, najsłabiej Polesie (25 osób/km2). Stolica: Mińsk (1,68 mln, 1997). Główne miasta (1991): Homel (501 tys.), Witebsk (356 tys.), Mohylew (368 tys.), Grodno (303 tys.), Brześć (295 tys.). Ludność miejska stanowi 45%. Podział administracyjny: 6 obwodów. Język urzędowy: białoruski, w użyciu rosyjski. Skład etniczny: Białorusini (77,9%), Rosjanie (13,2%), Polacy (4,1%), Ukraińcy (2,9%), Żydzi (1,9%). Wyznania: prawosławni 60%, katolicy 8%, niewierzący 30%. Jednostka monetarna: 1 rubel białoruski = 100 kopiejek. Analfabetyzm sięga 2%. Przyrost naturalny: -4,69‰ (2000), jeden z najniższych na świecie. Średnia długość życia: mężczyźni 61 lat, kobiety 74,4 lata. Gęsta sieć rzeczna, większość żeglowna oraz wykorzystywana do spływu drewna. Główne rzeki: Prypeć, Dniepr, Dźwina, Niemen, Berezyna, Sożem, Jasiołda, Willa. Ponad 10 tys. jezior polodowcowych: Narocz (80 km2), Oświejskie, Dryświaty. Najwięcej jezior na Pojezierzu Brasławskim. Od VI w. zamieszkiwana przez plemiona wschodniosłowiańskie. W IX w. weszła w skład Rusi Kijowskiej. W XIV w. podbita, wraz z całą Rusią znalazła się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. Po Unii Lubelskiej, w 1569, w granicach Rzeczpospolitej. W wyniku rozbiorów wcielona do Rosji. W styczniu 1919 proklamowano powstanie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W wyniku wojny polsko-radzieckiej i traktatu ryskiego, w 1921, zachodnia część Białorusi znalazła się w granicach Polski, natomiast część wschodnia weszła w skład ZSRR jako BSRR. Po wrześniu 1939, na podstawie paktu Ribbentrop - Mołotow, część zachodnią Białorusi włączono do BSRR. Rozpoczęła się wówczas masowa deportacja ludności, głównie pochodzenia polskiego, w głąb ZSRR. W okresie okupacji hitlerowskiej Białoruś była terenem ożywionych walk partyzantów polskich i radzieckich. W 1945 cała Białoruś weszła w skład BSRR. W wyniku przemian ustrojowych dokonanych w ZSRR i aspiracji narodowych Białorusinów, w 1990 parlament przyjął deklarację o suwerenności republiki. W sierpniu 1991 proklamowano niepodległość Białorusi. Jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw. 8 XII 1999 prezydent Rosji B. Jelcyn oraz prezydent Białorusi A. Łukaszenka podpisali układ o utworzeniu Związku Białorusi i Rosji (ZBiR). Układ przewiduje, że Rosja i Białoruś zachowując swoją pełną suwerenność utworzą wspólną przestrzeń gospodarczą z elementami państwa związkowego. ZBiR będzie miał wspólny rynek, wspólną politykę gospodarczą, obronną i zagraniczną, nie będzie miał natomiast wspólnej armii. W dniach 6-9 IX 2001 w Białorusi odbyły się wybory prezydenckie w wyniku których prezydentem ponownie został A. Łukaszenka, który wg. oficjalnych danych uzyskał 75,65% głosów.